Ik had niet gedacht dat het zo snel ging wennen, die sneeuw en die koude. Laat ons zeggen dat ik altijd een beetje een koukleum geweest ben. Temperaturen onder de 25 graden, dat behoorde voor mij onder de categorie “friskes”. Verhuizen naar Zweden was dus climatologischgewijs zeker niet de meest logische keuze.

Maar eigenlijk valt dat wel goed mee. Ja, bij -18°C durf ik wel eens het gevoel in mijn benen te verliezen wanneer ik enkel een jeans draag en zo naar de stad fiets (wegens gebrek aan thermisch ondergoed en gebrek aan goesting om een legging aan te doen). Bij -18°C bevriest het snot in je neus wanneer je inademt en dat is eigenlijk een heel raar gevoel. Bij -18°C doet het pijn om je fietsslot dicht te doen zonder handschoenen aan, maar weinig mensen hebben zin om je fiets te stelen bij -18°C dus zoveel maakt het allemaal niet uit.

Ja, dat allemaal wel. Maar eigenlijk valt dat ook wel goed mee. Bij -18°C mag je ongegeneerd een pannetje glögg opwarmen om 11u ´s ochtends, ookal zit daar 15% alcohol in. Bij -18°C mag je op elke afspraak te laat komen, omdat er altijd wel ergens iets vastgevroren is of je fiets gepikt kan zijn wegens niet op slot gedaan. Bij -18°C leer je plots dat -6°C eigenlijk superwarm is en heb je de neiging om je zomerkleren boven te halen wanneer het -3°C. Bij -18°C voelt je kerstvakantie naar België aan als een exotische zomervakantie.

Bij slechte chauffeurs denken de meeste mensen automatisch aan Italianen, Spanjaarden of ander Zuiders-opvliegend bloed. Maar echt, Zweden zijn niet veel beter. Opvliegend, dat niet, natuurlijk. Wat binnensmonds gevloek en een neerbliksemende blik, dat kan je krijgen, maar verder hebben ze de verkeersagressie van een sponsdiertje.

Wat ze echter niet kunnen is bedenken dat ze niet de enige zijn op de baan. Zien ze een parkeerplaats, dan wordt daar snel in gemanoeuvreerd zonder even te checken of er geen fietser, voetganger of voertuig in de buurt bevindt. Durf je als fietser of voetganger je voorrang te nemen op een oversteekplaats krijg je de meest verdwaasde blikken alsof je de grootste overtreding ooit begaat. Rechts afslaan dat doe je hier ook niet met een pinker en zijspiegels dienen als louter esthetische ornamenten op de zijkant van je auto. Het lijkt ook alsof je op een rondpunt het recht hebt om elke fietser van de baan te maaien.

Niet dat fietsers veel beter zijn. We hebben hier dan wel luxueus grote fietspaden, volledig afgescheiden van de weg, maar sommige fietsers maken het al even gevaarlijk als fietsen op de Brusselse ring. Stel je duizenden studenten voor, zoals in Gent, in groepen van 5 a 10 naast mekaar fietsend en kwade blikken gooiend naar andere weggebruikers die niet in het gras willen gaan rijden voor hen. Of studenten die hun ogen focussen op hun gsm, in plaats van de baan en verwachten dat jij uit de weg zal springen. Zucht.

Al is er 1 voordeel, iedereen fietst en rijdt hier zo traag dat zware accidenten niet zo vaak gebeuren. En ook al is het de 4^e grootste stad van Zweden, het aantal weggebruikers is nog slechts een fractie van die in de 4^e kleinste stad van België.

En plots leven we twee maand in Zweden. Dat het snel gaat. Maar toch ook weer niet, want op twee maand tijd heb ik:

- Ongelooflijk veel toertjes gejogd en voel ik mij een pak gezonder dan het moment dat ik Zweden binnenging.

- Een personnummer veroverd, waardoor het leven in Zweden toch een stuk gemakkelijker werd.

- Een job die ik supergraag doe en collega’s die de max zijn!

- Gemerkt dat het hier wel beduidend frisser is dan in België. 

- Meer tijd doorgebracht in de natuur dan anders op een heel jaar lang.

- Al 3 verschillende lieve vrienden op bezoek gehad en zelf 1 bezoekje aan België gebracht. 

- Honderden keren gevloekt op de heuvels in Uppsala (en tientallen keer uitgelachen geweest door Zweden wanneer ik spreek over heuvels in Uppsala).

- Al vele keren gedacht aan thermisch ondergoed, dikke winterjassen en waterdichte schoenen. 

- Werd fika een essentieel deel van de dag. 

- Een hele hoop nieuwe vrienden gemaakt met een handvol verschillende nationaliteiten. 

- Oneindig vele keren in m’n pollekes gewreven dat we de stap hebben durven zetten naar leven in een nieuw land.  Ja, echt. Hoewel het niet altijd gemakkelijk is, besef ik wel dat Zweden wel de plaats is waar ik wil zijn en dat ik dit avontuur voor geen geld in de wereld zou willen missen.

Wanneer je verhuist naar een nieuw land neem je ergens automatisch aan dat je vanzelf gaat ondergedompeld worden in het échte, lokale leven. Dat je binnen de kortste keren enkel maar de lokale taal spreekt omdat al je vrienden die taal spreken en dat je enkel nog maar streekproducten zal kopen, omdat het zo hoort.

Helaas. Zo werkt het niet. Hoewel mijn frigo wel gevuld is met filmjölk, ik een kaasschaaf heb aangeschaft en mijn boter vanaf nu enkel nog aansnijd met een botermes, importeer ik nog altijd chocoladehazelslag omdat ik ‘s ochtends geen boterham met kaas en mosterd binnenkrijg en ik niet snap hoe iemand met normaal verstand ooit gerfermenteerde vis zou kunnen eten (niet dat ik een Zweed ken die dat wel doet, trouwens). Hoewel ik met veel plezier kötbullar met lingonsås klaarmaak, kan ik het niet laten om die soms te serveren met versgebakken Belgische frietjes. En terwijl ik heel graag massa’s Zweden tot mijn vriendenkring wil rekenen, merk ik dat ik vooral om ga met andere buitenlanders. Niet dat ik ze specifiek opzoek, maar terwijl elke Zweed zijn hele leven lang een kennissen- en vriendenkring heeft kunnen opbouwen in dit land, worden expats gegooid in een nieuwe gemeenschap. Je komt mekaar tegen, dikwijls via-via en je blijft bij mekaar plakken, omdat je anekdotes kan vertellen over administratieve frustraties en omdat je dikwijls dezelfde dingen mist (gaande van je familie tot iets simpels als paprikachips).

Dusja, ik leef het typische leven van een expat en ga dikwijls koffie gaan drinken in groepen waar er evenveel mensen als nationaliteiten zijn. Stiekem eet ik boterhammen met nutella en mis ik een Belgische frituur. Maar ik doe ook aan fika, ik bestel mijn koffie in het Zweeds en plan avonden rond reservaties in de tvättstuga. Want het leven als een expat, dat is ook een beetje kiezen voor het beste van verschillende landen.

Uiteraard wisten we dat Uppsala kouder ging zijn dan Gent, zo’n 2000 km Noordelijker wonen heeft uiteraard zo z’n invloed op de temperatuur. Maar dat het al vanaf oktober ging vriezen? Neen, niet meteen verwacht. Geen -10°C natuurlijk, maar ‘s ochtends liggen er plasjes ijs, rijm en mag je de vensters van de auto afkrabben. Je blaast wolkjes lucht en trekt de sjaal nog ietsje hoger over je gezicht, wetende dat dit slechts het begin is. Binnenkort begint het hier te sneeuwen, misschien blijft het liggen. Hoogstwaarschijnlijk smelt het weer. Maar wat we wel zeker kunnen zijn is dat we dit jaar meer sneeuw zullen zien dan de afgelopen 10 jaar in België samengeteld. Spannend! Gelukkig heb ik nu een goede winterjas.

Wanneer het op sport aankomt lijkt de gemiddelde Zweed op een olympisch atleet. Het is één van de landen met de hoogste actieve participatie in sportclubs en daarmee ook het land dat de meeste medailles meepikt in verhouding tot het aantal inwoners. Zotten.

Zweden gaan niet gaan joggen, neen, ze gaan hardlopen. Bescheiden zeggen ze dat ze al meer dan een jaar niet meer gelopen hebben, maar eens ze die loopschoenen aangespannen hebben lijken ze gepoept door den haas en dartelen ze door die Uppsalaanse heuvels aan snelheden die ik amper met de fiets kan halen. Ze lopen aan 15 km/u en ze doen alsof het de normaalste zaak van de wereld is. Terwijl ze dat doen kan er nog een vrolijke “hej hej” vanaf, want wie wordt er nu moe van 10 km te lopen aan 15 km/u?!

Daarom werd het ook voor mij tijd om mijn looptraining tot een hoger niveau te brengen. Na mijn doel om 100km op een maand te lopen (wat lukte, maar eerlijk gezegd net iets te veel is), legde ik mezelf een nieuw doel op: 1000km per jaar. Van 2 oktober 2012 tot 2 oktober 2013 moet ik zo’n 19km per week lopen. Daarbij probeer ik per week 1x intervaltraining (8 km op een loopband), 1x long slow distance (8-10km) en 1x met de Zweedse collega’s aan een tempo waarbij m’n tong zich een meter achter me op de grond bevindt (5 km). Tijd ook voor een nieuwe playlist, want de term slenterende leproos is hier niet meer gepast:

.

Dan zit je in een meeting met allemaal Serieuze Mensen van het werk. Er wordt gebabbeld, ideeën uitgewerkt, gebrainstormd en dat soort dingen. Plots hoor je het. Het geluid. Shhhhhjjjjjllllp! De eerste keer klinkt het alsof de persoon gewoon heftig verschoten is. Misschien liep er een spin in het lokaal of realiseert hij zicht dat z’n iPhone niet meer in z’n broekzak zat. Of misschien was het een soort gevoel voor humor dat ik niet goed begrepen heb, een reactie op wat een andere prof zei. Het kon, dus je glimlacht eens en gaat verder.

Iets later. Weer shhhhjjjjllllp! Kort en krachtig, als een slecht ingehouden hik maar zonder de spastische lichaamsbeweging. Alsof iemand van een denkbeeldig rietje slurpt, maar zonder het tuiten van de lippen (of misschien wel, ik ben nog geen expert op vlak van het shhhhjjjllp geluid). Plots valt het je binnen wat die persoon wil zeggen. Geen plotse angstaanval of ademhalingsstoornis, neen. Die prof zegt gewoon “ja” op z’n Noordelijk Zweeds. Een korte, stevige inhalatie, als het ware van een sigaret tijdens die laatste 15 seconden voor je een rookvrij gebouw binnenstapt. Shhhhhllllp! Ja.

Toen moest ik een beetje lachen, zo stiekem in mijzelf, in een meeting met allemaal Serieuze Mensen van het werk. Misschien was het ook niet zo stiekem in mijzelf. Misschien was het een beetje luidop. Maarja, als zij plots mogen verschieten als normale vorm van communicatie, dan mag ik plots beginnen lachen, niet? Ik maak ze wel eens wijs dat een ingehouden gegiechel ons manier van ja-zeggen is net als een shhhhllllp.

Ik vermeld het dikwijls op Twitter: Fika. Meestal voorzien van een foto van een dampende tas koffie en een kanelbulle op de achtegrond, want dat is in essentie wat fika is: koffie met een koekske. Maar het is ook zoveel meer.

Fika är en social institution i Sverige. Det innebär att man tar en paus från en aktivitet för att dricka kaffe eller någon annan dryck med vänner, familj eller bekanta. Till drycken brukar man ofta äta någon form av sötsak, kallad fikabröd, klassiskt brukar det vara bullar och/eller kakor.

Wikipedia - of in het Engels 

Het zijn ongegeneerde koffiepauzes van meer dan een uur op het werk. Het is socializen met mensen, want op café gaan is duur, maar fika is (redelijk) goedkoop. Het is een shitload aan calorieën binnenspelen die je later terug kwijt geraakt in Friskis&Svettis. Het is een manier om vriendschappelijk af te spreken, gelijk je in België een pint gaat pakken. Het is even opwarmen wanneer je net helemaal ondergeregend toekomt op een meeting op het werk. Het is het moment om uitgebreid antwoord te geven op de vraag “hoe gaat het nu met je?” terwijl je boven een pot koffie hangt.  Er is ook mammafika en pappafika, wanneer mama’s of papa’s op ouderschapsverlof een halve dag in een koffiehuis zitten en van hun koffie slurpen (die je gratis mag bijvullen) in het gezelschap van mekaar en hun baby’s. Er is fika op het werk, fika met vrienden, fridags fika…  Het is de voornaamste reden dat Zweden aan de top van koffieslurpers staan ter wereld. Het is zowel een werkwoord (att fika) als een zelfstandig naamwoord (fika).  Soms staat het apart, soms plakt het aan een woord, zoals fikabröd. En het is gewoon het deeltje van de Zweedse cultuur dat je het snelst oppikt. Haaa, jag älskar fika!

Eigenlijk weten we nog niet aan wat we ons moeten verwachten tijdens die eerste winter in het Noorden. Maar we denken er al aan, want soms merk je hier dat de temperatuur plotse onverwachte duiken neemt. Wanneer het de ene dag een gezellige 22°C is en je geniet van een stralend zonnetje, wordt het een dag later bewolkt en koud. Ongeveer 4°C ‘s nachts en dat merk je wanneer je ‘s ochtends naar de bibliotheek rijdt om daar wat te werken. Bevroren handen en een ijskoude neus, terwijl het nog vol op zomer is.

Zo lopen we al eens te kijken tussen de winterkleren, mijn Lief en ik. We kijken naar jassen en voelen hoe dik die vulling is. We nemen thermisch ondergoed vast en lachen er eens mee, terwijl we stiekem de prijs noteren.  Schoenen worden bestudeerd en opgemerkt dat er wellicht geen plaats zal zijn voor luchtige sneakers in de komende maanden. Er wordt zelfs geïnformeerd naar de prijs voor winterbanden op de fiets en dat soort dingen waar we in België nog nooit van gehoord hadden. Mentale voorbereiding, dat is nodig, want wonen op een plaats waar -15°C niet abnormaal is, daar moet ik mij toch wel hevig op voorbereiden.

Van zodra het weer het toe laat probeer ik te profiteren van de laatste zomerdagen met een wandelingetje of joggingetje in Hågadalen, het dichtstbijzijnde natuurgebied. Eindeloze velden, sprookjesachtige bossen, wollige schapen, koeien met rare horens,… Je ziet er zo’n beetje vanalles en het is gewoon geweldig om er in verloren te lopen. In de winter kan je er langlaufen en in de volle zomer zou het de moeite zijn om van daar af naar Mälaren te lopen voor een duikje te nemen. Maar voorlopig heb ik nog maar een minimaal stuk van het landschap verkend en dat vond ik al helemaal betoverend mooi.

Dus, opgepast! Hier komt een overdaad aan Instagram-foto’s: